PPE 2/2025

Ewolucja zakresu ograniczeń egzekucji sądowej a cel postępowania egzekucyjnego

dr hab. Anna Kościółek, prof. UR

Zakład Postępowania Cywilnego w Instytucie Nauk Prawnych, Uniwersytet Rzeszowski; ORCID: 0000-0003-2656-3453

https://doi.org/10.62627/PPE.2025.013

STRESZCZENIE

Przedmiotem niniejszego opracowania jest analiza wzajemnych relacji między ewolucją zakresu ograniczeń egzekucji sądowej a celem postępowania egzekucyjnego. Przybliżenie pojęcia, charakteru i celu ograniczeń egzekucji sądowej pozwala przyjąć, że ograniczenia egzekucji w założeniu powinny zapewnić dłużnikowi minimalne standardy ochrony, równoważąc w ten sposób pozycję stron w postępowaniu egzekucyjnym. Istotne jest bowiem, aby pomiędzy ochroną dłużnika przed nadmiernym obciążeniem egzekucją a ochroną słusznego prawa wierzyciela do uzyskania zaspokojenia swej wierzytelności został osiągnięty i zachowany stan równowagi. Ocena ewolucji zakresu ograniczeń egzekucji sądowej z tej perspektywy pozwala stwierdzić, że w przypadku niektórych ograniczeń egzekucji można nie zgadzać się z zasadnością samego wyłączenia określonego składnika majątku dłużnika od egzekucji, a niekiedy z zasadnością przyjętego przez ustawodawcę zakresu wyłączenia, które samo w sobie jest zasadne. W obu przypadkach ograniczenia te wykraczają poza tradycyjnie i powszechnie akceptowane cele, dla których powinny one być wprowadzane, bezzasadnie uprzywilejowując dłużnika. Ograniczenia takie przechylają zatem szalę egzekucji na korzyść dłużnika, co pozostaje w oczywistej opozycji do celu postępowania egzekucyjnego, a tym samym pozostawia wierzycieli bez należytej ochrony.

Słowa kluczowe: postępowanie egzekucyjne, egzekucja, ograniczenia egzekucji, ochrona dłużnika, nieuzasadnione uprzywilejowanie dłużnika

ABSTRACT

Evolution of the Scope of Limitations of Judicial Enforcement and the Purpose of Enforcement Proceedings

dr hab. Anna Kościółek, professor at the Rzeszów University, Department of Civil Procedure at the Institute of Legal Sciences, Rzeszów University; ORCID: 0000-0003-2656-3453

This study is devoted to the analysis of mutual relations between the evolution of the scope of limitations (restrictions) of judicial enforcement and the purpose of the enforcement proceedings. A closer look at the concept, nature and purpose of judicial enforcement restrictions allows to assume that these limitations should provide the debtor with minimum standards of protection against excessiveness of enforcement, balancing the position of the parties of the enforcement proceedings. It is important that a balance between the protection of the debtor and the protection of the creditor’s legitimate right to obtain satisfaction of his claims, is achieved and maintained. Assessment of the evolution of the scope of limitations (restrictions) of judicial enforcement from this perspective allows to conclude that in case of some enforcement restrictions, one may disagree with the justification of the limitation itself or its scope. In both cases, these restrictions go beyond the traditionally and generally accepted purposes for which they should be introduced, introducing unjustified advantages for debtors. Such restrictions therefore tip the scales of enforcement in favour of the debtor, which is in clear opposition to the purpose of the enforcement proceedings, and thus leaves creditors without proper protection.

Keywords: enforcement proceedings, enforcement, limitations (restrictions) of judicial enforcement, debtor’s protection, unjustified advantages for debtors