PPE 1/2026

Umorzenie długów. Spór Katyliny z Cyceronem

dr hab. Tomasz Banach, prof. AKSiM

Akademia Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu; ORCID: 0000-0003-4347-9114

https://doi.org/10.62627/PPE.2026.008

STRESZCZENIE

Celem publikacji jest prezentacja sporu Katyliny i Cycerona dotyczącego kwestii umorzenia długów, jaki miał miejsce w 63 r.a.Ch. W pierwszej kolejności opisano tło historyczne sporu Katyliny z konsulem Cyceronem, następnie przedstawiono problem powszechnego zadłużenia w ówczesnym Rzymie, po czym poddano analizie argumentację, jaką posłużył się konsul w sporze z obiecującym umorzenie długów Katyliną. Autor opracowania dochodzi do wniosku, że Cyceron, jako jedyny myśliciel starożytności, z taką stanowczością łączył pojęcie sprawiedliwości z obowiązkiem spełnienia świadczenia, a jego argumentacja w sporze z Katyliną może uchodzić za ponadczasową.

Słowa kluczowe: umorzenie długów, Katylina, konsul Cyceron, tabulae novae

ABSTRACT

Amortisation of a Debt. The Dispute Between Catiline and Cicero

dr hab. Tomasz Banach, professor at the Academy of Social and Media Culture in Toruń; ORCID: 0000-0003-4347-9114

The purpose of this publication is to present the dispute between Catiline and Cicero concerning the issue of debt relief, which took place in 63 BC. First, the historical background of the conflict between Catiline and the consul Cicero is outlined. Next, the problem of widespread indebtedness in Rome at that time is presented, followed by an analysis of the arguments advanced by the consul in his dispute with Catiline, who had promised debt cancellation. The author concludes that Cicero, as the only thinker of antiquity, so firmly combined the concept of justice with the obligation to fulfil one’s due obligations, and that his argumentation in the dispute with Catiline may be regarded as timeless.

Keywords: amortisation of a debt , Catiline, Consul Cicero, tabulae novae